Przez długi czas byłem przekonany, że Berkshire Hathaway to firma założona przez Warrena Buffetta. Wydawało mi się to wręcz oczywiste. Buffett, inwestycje, Berkshire Hathaway – te trzy rzeczy są dziś tak mocno ze sobą sklejone, że trudno sobie wyobrazić jedno bez drugiego.
Tymczasem Buffett nie tylko nie założył Berkshire. Kiedy pierwszy raz kupował jej akcje, nie zamierzał nawet budować na niej żadnego imperium.
Chciał po prostu zarobić na taniej, podupadającej firmie tekstylnej.
A później trochę się zdenerwował.
Berkshire istniało długo przed Buffettem
Korzenie firmy sięgają XIX wieku i przemysłu tekstylnego Nowej Anglii. W 1955 roku Berkshire Fine Spinning Associates połączyło się z Hathaway Manufacturing Company. Powstało Berkshire Hathaway, duży producent tekstyliów posiadający kilkanaście fabryk i zatrudniający około 10 tysięcy osób.
Nie był to jednak szczególnie perspektywiczny biznes.
Amerykański przemysł tekstylny miał coraz większy problem z konkurencją producentów działających w miejscach, gdzie koszty pracy były niższe. Berkshire zamykało kolejne fabryki, sprzedawało majątek i wykupywało własne akcje.
I właśnie to zainteresowało młodego Warrena Buffetta.
W 1962 roku jego spółka inwestycyjna zaczęła kupować akcje Berkshire Hathaway. Nie dlatego, że Buffett wierzył w wielką przyszłość tekstyliów. Wręcz przeciwnie.
Akcje były po prostu bardzo tanie.
Buffett stosował wtedy przede wszystkim podejście swojego nauczyciela Benjamina Grahama. Szukał firm, których akcje kosztowały mniej, niż wynikałoby z wartości posiadanego przez nie majątku. Nawet jeśli sam biznes nie był szczególnie dobry.
Później określał takie inwestycje jako „cigar butts” – niedopałki cygar. Leżą na ulicy, są niezbyt atrakcyjne, ale można jeszcze wyciągnąć z nich jedno darmowe zaciągnięcie.
Berkshire Hathaway było niemal podręcznikowym niedopałkiem.
Wszystko przez 12,5 centa
Buffett nie planował przejmować firmy.
Zakładał raczej, że Berkshire będzie dalej zamykać fabryki i odkupywać własne akcje. On kupi je tanio, a później sprzeda firmie drożej.
W 1964 roku ówczesny szef Berkshire, Seabury Stanton, zapytał Buffetta, za jaką cenę sprzeda swoje akcje. Buffett podał 11,50 dolara. Stanton zgodził się.
Po pewnym czasie przyszła oficjalna oferta.
11,375 dolara za akcję.
O 12,5 centa mniej.
Buffett uznał, że Stanton próbuje go wykiwać. Zamiast sprzedać akcje, zrobił coś dokładnie odwrotnego: zaczął kupować ich jeszcze więcej.
W 1965 roku przejął kontrolę nad Berkshire Hathaway.
Po latach sam określił tę decyzję jako „monumentalnie głupią”.
To dość zabawny początek historii firmy, która kilkadziesiąt lat później miała być warta setki miliardów dolarów. Jej dzisiejszy kształt częściowo zawdzięczamy temu, że jeden z najsłynniejszych inwestorów świata obraził się o 12,5 centa na akcję.
Co więcej, gdyby Buffett po prostu przyjął pierwotny plan i sprzedał udziały Stantonowi, jego inwestycja w Berkshire byłaby bardzo udana.
Problem zaczął się właśnie wtedy, gdy postanowił firmę przejąć.
Buffett złapał samochód
Sam Buffett porównał później tę sytuację do psa, który goni samochód i w końcu go łapie.
No dobrze. I co teraz?
Buffett przejął kontrolę nad dużą firmą tekstylną działającą w branży, której ekonomia robiła się coraz gorsza.
Przez kolejne lata próbował ją utrzymywać przy życiu. Berkshire miało dobrych menedżerów, modernizowało maszyny i próbowało konkurować.
Tyle że dobry menedżer nie zawsze jest w stanie naprawić zły biznes.
Tekstylia wymagały ciągłych inwestycji w sprzęt tylko po to, żeby utrzymać się na poziomie konkurencji. Nowa maszyna mogła zwiększyć wydajność, ale konkurenci również kupowali nowe maszyny. Po kilku latach wszyscy produkowali taniej, ceny spadały i cała przewaga znikała.
Kapitał cały czas był potrzebny, a zyski pozostawały przeciętne.
Działalność tekstylna Berkshire przetrwała jeszcze około 20 lat. Ostatecznie zamknięto ją w 1985 roku.
W międzyczasie Buffett zaczął jednak robić coś znacznie ważniejszego.
Zamiast wkładać wszystkie pieniądze z powrotem w tekstylia, zaczął kupować zupełnie inne firmy.
Ubezpieczenia zmieniły wszystko
W 1967 roku Berkshire Hathaway kupiło National Indemnity, firmę ubezpieczeniową.
I tutaj zaczyna się właściwie drugie życie Berkshire.
Biznes ubezpieczeniowy ma pewną ciekawą cechę. Klient płaci składkę teraz, ale ewentualne odszkodowanie firma może wypłacić dopiero za miesiąc, rok albo kilka lat.
W tym czasie pieniądze znajdują się w rękach ubezpieczyciela.
To właśnie tak zwany float.
Berkshire nie jest właścicielem tych pieniędzy w takim sensie jak własnego zysku. Część z nich będzie przecież potrzebna na przyszłe odszkodowania. Dopóki jednak nie trzeba ich wypłacić, firma może nimi zarządzać i je inwestować.
Jeżeli ubezpieczyciel dobrze wycenia ryzyko, sytuacja robi się szczególnie ciekawa.
Może zarabiać na samych ubezpieczeniach, a jednocześnie przez długi czas dysponować ogromnym kapitałem, który również pracuje.
To właśnie ubezpieczenia stały się jednym z najważniejszych silników Berkshire.
Z czasem do National Indemnity dołączyły kolejne firmy, między innymi GEICO. Float Berkshire urósł do blisko 180 miliardów dolarów.
W pewnym sensie Buffett dostał ogromny zbiornik kapitału, który mógł kierować tam, gdzie widział najlepsze możliwości.
I właśnie w tym zaczął być naprawdę dobry.
Tylko że Buffett też musiał się czegoś nauczyć
Na początku swojej kariery Buffett skupiał się przede wszystkim na cenie.
Jeżeli firma była wystarczająco tania, można było ją kupić nawet wtedy, gdy sam biznes był przeciętny.
Berkshire Hathaway było najlepszym przykładem zarówno siły, jak i słabości tego podejścia.
Buffett kupił aktywa za niewielkie pieniądze, ale później przez lata tkwił w firmie, która potrzebowała coraz większego kapitału i nie była w stanie zapewnić odpowiednio wysokich zwrotów.
Duży wpływ na zmianę jego myślenia miał Charlie Munger.
Munger przekonywał Buffetta, że czasem lepiej kupić świetną firmę za rozsądną cenę niż przeciętną firmę za cenę rewelacyjną.
Jednym z najważniejszych przykładów było See’s Candies, producent czekoladek kupiony w 1972 roku.
See’s nie wyglądało jak typowa okazja w stylu starego Buffetta. Firma posiadała niewiele materialnych aktywów w stosunku do ceny zakupu.
Miała jednak coś znacznie ważniejszego.
Markę.
Klienci wracali, byli gotowi płacić coraz więcej, a firma nie potrzebowała ogromnych inwestycji w nowe fabryki i maszyny, żeby zwiększać zyski.
Dla Buffetta była to ważna lekcja.
Dobry biznes potrafił generować coraz więcej gotówki bez ciągłego pożerania kolejnych gór kapitału.
Dokładne przeciwieństwo tekstylnego Berkshire.
Firma zaczęła zmieniać się razem z Buffettem
Od tego momentu Berkshire coraz mniej przypominało firmę tekstylną z dodatkowymi inwestycjami.
Z czasem kupowało całe przedsiębiorstwa, udziały w spółkach giełdowych, firmy ubezpieczeniowe, energetyczne, przemysłowe, handlowe, a później nawet wielką kolej BNSF.
Pierwotny biznes tekstylny w końcu zniknął całkowicie.
Została nazwa.
To chyba jeden z ciekawszych elementów całej historii. Dzisiejsze Berkshire Hathaway jest prawnie potomkiem przedsiębiorstwa, które zajmowało się produkcją tekstyliów, ale praktycznie wszystko inne zostało wymienione.
Trochę jak korporacyjny statek Tezeusza.
Fabryk tekstylnych nie ma. Tekstyliów nie ma. Pierwotnego modelu biznesowego nie ma. Ludzi, którzy prowadzili firmę przed Buffettem, dawno nie ma.
Berkshire Hathaway nadal jednak istnieje.
Tyle że zamiast produkować tkaniny, zajmuje się przede wszystkim jednym: decydowaniem, gdzie najlepiej ulokować kapitał.
Centrala na 28 osób
To pomaga zrozumieć jeszcze jedną dziwną cechę Berkshire.
Cała grupa zatrudnia setki tysięcy ludzi, ale sama centrala w Omaha liczy zaledwie 28 osób.
To możliwe dlatego, że Berkshire jest niezwykle zdecentralizowane.
Buffett nie próbował osobiście zarządzać koleją, fabrykami, sieciami sklepów czy firmami energetycznymi.
Jeżeli Berkshire kupowało dobrą firmę z dobrym kierownictwem, najczęściej pozwalało jej dalej działać.
Menedżerowie prowadzili przedsiębiorstwa. Centrala zajmowała się głównie najważniejszymi decyzjami oraz przydzielaniem kapitału.
Można powiedzieć, że Buffett przez kilkadziesiąt lat zbudował ogromną korporację, której centrala stara się robić możliwie mało rzeczy.
Ale te, które robi, mają ogromne znaczenie.
Firma, która prawie nie oddaje pieniędzy akcjonariuszom
Ta filozofia tłumaczy też kilka innych dziwactw Berkshire.
Od kiedy Buffett przejął kontrolę nad firmą, Berkshire wypłaciło gotówkową dywidendę tylko raz – w 1967 roku.
Buffett po latach żartował nawet, że nie pamięta, dlaczego wtedy ją zatwierdził.
Powód późniejszego unikania dywidend jest prosty. Dopóki Buffett uważał, że potrafi wykorzystać zatrzymane pieniądze tak, aby stworzyć większą wartość dla akcjonariuszy, wolał je reinwestować.
Podobnie jest z akcjami Berkshire klasy A.
Buffett przez dekady sprzeciwiał się ich zwykłemu splitowi, czyli podziałowi jednej drogiej akcji na wiele tańszych. Zależało mu na akcjonariuszach traktujących Berkshire jak długoterminową własność, a nie na zwiększaniu krótkoterminowego handlu akcjami.
Efektem tej polityki jest dzisiejsza astronomiczna cena.
Jedna akcja klasy A kosztuje setki tysięcy dolarów.
Dla osób, które nie mają akurat wolnych pieniędzy równych cenie mieszkania, istnieją oczywiście znacznie tańsze akcje klasy B.
I jeszcze ta strona internetowa
Cała ta kultura firmy daje o sobie znać również w miejscu, w którym trudno byłoby się jej spodziewać.
Na stronie internetowej.
Wejście na berkshirehathaway.com wygląda trochę jak przypadkowe otwarcie internetu z końcówki lat 90.
Białe tło. Niebieskie linki. Dokumenty. Minimum grafiki. Praktycznie zero marketingu.
I tak jest od dziesięcioleci.
Łatwo byłoby uznać to za zaniedbanie, ale Buffett sam tłumaczył, że strona zawiera informacje, których jej odbiorcy szukają. Berkshire ma publiczność zainteresowaną przede wszystkim faktami.
Strona robi więc dokładnie to, czego firma od niej potrzebuje.
Na dole można nawet znaleźć informację, że uwagi dotyczące „WEB page” można wysłać tradycyjną pocztą do Omaha.
W przypadku niemal każdej innej wielkiej korporacji wyglądałoby to jak żart.
W Berkshire właściwie pasuje.
Buffett nie założył Berkshire. Zrobił z nim coś ciekawszego
Kiedy Warren Buffett zaczął kupować akcje Berkshire Hathaway, firma istniała od dawna i miała za sobą historię, o której dzisiejsi inwestorzy właściwie nie myślą.
Kiedy zaczął kupować Berkshire w 1962 roku, jego plan był znacznie prostszy: zarobić na kolejnych zamknięciach fabryk i wykupach akcji.
Najpierw znalazł tanią firmę tekstylną. Potem przejął ją częściowo ze złości. Następnie przez lata przekonywał się, że posiadanie jej było błędem.
A później stopniowo nauczył się wykorzystywać ją do czegoś zupełnie innego.
Dlatego historia Berkshire jest też historią zmieniającego się Buffetta.
Od inwestora szukającego przede wszystkim tanich aktywów do człowieka, który zaczął obsesyjnie szukać przedsiębiorstw zdolnych generować gotówkę przez dziesięciolecia.
Od starej przędzalni do organizacji, której głównym produktem jest właściwie dobrze ulokowany kapitał.
I właśnie teraz kończy się kolejny etap tej historii. W styczniu 2026 roku Greg Abel został CEO Berkshire Hathaway. We wrześniu Warren Buffett został Chairman Emeritus, pozostał członkiem rady, a jej przewodniczącym został jego syn Howard G. Buffett.
Po ponad sześciu dekadach firma, którą Buffett kiedyś właściwie przypadkiem złapał za ogon, zaczyna funkcjonować bez niego na pierwszym planie.
Fabryki tekstylne zniknęły ponad 40 lat temu.
Nazwa została.
Źródła i dalsza lektura
- Berkshire Hathaway, list Warrena Buffetta do akcjonariuszy za 2014 rok – historia przejęcia Berkshire, Seabury Stanton, 12,5 centa i zmiana filozofii inwestowania
- Berkshire Hathaway, list do akcjonariuszy za 1985 rok – zamknięcie działalności tekstylnej i refleksje Buffetta o ekonomii tego biznesu
- Berkshire Hathaway, list do akcjonariuszy za 2007 rok – See’s Candies i znaczenie jakości biznesu
- Berkshire Hathaway, raport roczny za 2025 rok oraz raporty kwartalne za 2026 rok – współczesna struktura grupy, zatrudnienie i float
- BerkshireHathaway.com – oficjalna strona firmy, archiwum listów Buffetta i komunikaty dotyczące sukcesji
