W teorii American Chopper był programem o budowaniu motocykli. W praktyce wiele osób pamięta z niego przede wszystkim coś innego: Paula Seniora wrzeszczącego na Paula Juniora, Juniora odpowiadającego równie spokojnie jak człowiek stojący właśnie obok beczki benzyny z zapaloną zapałką, Mikeya próbującego rozładować atmosferę i resztę warsztatu udającą, że wszystko jest zupełnie normalne.
Po latach naturalnie pojawia się pytanie: ile z tego było prawdziwe?
Czy ojciec i syn naprawdę się tak nie znosili, czy Discovery po prostu znalazło świetny pomysł na reality show?
Odpowiedź okazuje się ciekawsza niż zwykłe „tak, było ustawione” albo „nie, wszystko wydarzyło się naprawdę”.
Discovery szukało motocykli, a znalazło rodzinę
Orange County Choppers nie powstało dla telewizji.
Paul Teutul Sr. wcześniej prowadził firmę zajmującą się konstrukcjami stalowymi, a OCC zaczęło działać około 1999 roku. Paul Jr. od początku był bardzo ważną częścią przedsięwzięcia, szczególnie po stronie projektowej i wykonawczej.
Telewizja pojawiła się później.
Producent Craig Piligian szukał dla Discovery warsztatu motocyklowego na wschodnim wybrzeżu USA. Pomysł miał przypominać programy z Jesse Jamesem: ciekawi ludzie budują niezwykłe maszyny, kamera zagląda im przez ramię, powstaje dużo iskier i jeszcze więcej chromu.
Teutulowie trafili do projektu właściwie w ostatniej chwili.
Dopiero po nakręceniu pierwszego materiału producenci zorientowali się, że motocykle nie są tu najważniejsze. Piligian mówił później wprost, że po pilocie stało się jasne, iż właściwym tematem jest relacja ojca z synem.
Discovery chciało programu o chopperach.
Dostało rodzinny konflikt z warsztatem w tle.
Pierwszy specjal American Chopper pokazano w 2002 roku, a regularna seria ruszyła w 2003. Bardzo szybko stała się jednym z największych hitów Discovery.
Konflikt nie zaczął się przed kamerą
To ważne, bo łatwo dziś wyobrazić sobie producenta stojącego gdzieś poza kadrem i mówiącego:
„Paul, teraz Junior się spóźnia, ty krzyczysz, on rzuca kluczem, akcja”.
Nic nie wskazuje na to, żeby właśnie tak powstawał program.
Senior i Junior mieli trudną relację dużo wcześniej.
Paul Sr. wielokrotnie mówił publicznie o swojej przeszłości związanej z alkoholem i narkotykami. Był już trzeźwy, kiedy powstawał American Chopper, ale sam przyznawał, że wcześniejszy okres odbił się na rodzinie. Junior również opisywał później dzieciństwo i relację z ojcem jako trudne.
Kamera nie weszła więc do idealnie funkcjonującej rodziny i nagle jej nie popsuła.
Weszła do rodziny, która już miała własny bagaż.
Do tego doszedł jeszcze jeden dość wybuchowy składnik: ojciec był właścicielem firmy, syn dla niego pracował, obaj byli uparci, obaj mieli silne osobowości i każdy uważał, że wie, jak należy zrobić motocykl.
Właściwie trudno było o lepszy materiał telewizyjny.
Ale kamera też nie była neutralna
To chyba najważniejsza rzecz w całej tej historii.
Nie trzeba pisać scenariusza, żeby reality show mocno zmieniało obraz rzeczywistości.
Wyobraźmy sobie zwykły tydzień w warsztacie. Senior i Junior przez większość czasu normalnie pracują. Trochę rozmawiają, trochę żartują, kilka godzin spędzają osobno. W pewnym momencie wybucha dziesięciominutowa awantura.
Producent ma później zrobić z tego czterdziestominutowy odcinek.
Nietrudno zgadnąć, które dziesięć minut będzie najcenniejsze.
Junior po latach zwracał uwagę właśnie na to, że uczestnicy programu nie mieli kontroli nad montażem. To produkcja decydowała, które fragmenty trafią do odcinka i jak zostaną ze sobą zestawione.
Nie oznacza to, że kłótnie były fałszywe.
Oznacza, że widz oglądał wybraną wersję ich życia.
Jeśli kamera przez tydzień nagrała dwie awantury, a obie znalazły się w odcinku, łatwo było odnieść wrażenie, że Teutulowie funkcjonują wyłącznie w trybie wrzasku.
Junior naprawdę był ważny
Program zbudował bardzo czytelne role.
Senior był właścicielem, człowiekiem od biznesu i produkcji. Junior był tym od projektów i pomysłów. Vinnie DiMartino, Rick Petko i pozostali często zamieniali te pomysły w coś, co dało się rzeczywiście zbudować.
Można się zastanawiać, ile w tym było telewizyjnego uproszczenia.
W przypadku Juniora mamy jednak dość mocny dowód, że jego znaczenie nie zostało wymyślone przez producentów.
W 2007 roku Senior przekazał mu 20 procent udziałów w spółce. Późniejsze dokumenty sądowe opisują jego pracę jako cenioną, wartościową i kreatywną. To dość nietypowy sposób na dowiedzenie się, kto naprawdę był ważny w programie telewizyjnym, ale sądowa dokumentacja bywa pod tym względem bardziej szczera niż materiały promocyjne.
Po odejściu z OCC Junior założył Paul Jr. Designs i firma działa do dziś.
Jeżeli ktoś zakładał, że jego rola w programie była głównie telewizyjna, dalsza kariera dość skutecznie temu przeczy.
A potem Junior naprawdę został zwolniony
W 2008 roku doszło do jednej z najbardziej znanych awantur w historii programu.
Senior zwolnił syna.
Tym razem nie skończyło się na kilku minutach świetnego materiału dla Discovery. Junior naprawdę przestał pracować w OCC.
I właśnie w tym momencie zaczyna się część historii, której kamera nie mogła już tylko obserwować z boku.
Junior nadal posiadał 20 procent udziałów firmy. Rozpoczął się spór dotyczący ich wykupu. Ojciec i syn trafili do sądu.
Senior próbował skorzystać z zapisanej wcześniej opcji wykupu udziałów syna, ale w 2010 roku sąd apelacyjny uznał ją za nieważną i niewykonalną. Można więc było wyrzucić Juniora z warsztatu, ale znacznie trudniej było po prostu usunąć go z własności firmy.
Najciekawszy szczegół pojawia się jednak gdzie indziej.
Po zwolnieniu Juniora Discovery poinformowało strony, że powstała sytuacja powoduje problem z ich kontraktem telewizyjnym.
To drobny zapis w dokumentach, ale świetnie pokazuje, co stało się z American Chopper.
Na początku kamera obserwowała rzeczywistość.
Teraz rzeczywistość musiała zacząć uwzględniać istnienie kamery.
Ojciec naprawdę wyrzucił syna z firmy, ale obaj byli jednocześnie bohaterami programu opowiadającego właśnie o ich wspólnej pracy.
Ostatecznie znaleziono rozwiązanie, które pozwoliło Juniorowi nadal pojawiać się w produkcji w innej roli. Później sytuacja stała się jeszcze bardziej przewrotna.
Discovery zrobiło z rozpadu ich współpracy kolejny program: American Chopper: Senior vs. Junior.
Prawdziwy konflikt rodzinny najpierw stworzył hit telewizyjny, a później jego dalszy ciąg stał się kolejnym formatem tego samego hitu.
OCC przestało być tylko warsztatem
W międzyczasie Orange County Choppers eksplodowało.
Program oglądały miliony ludzi. Powstawały koszulki, gry, książki, zabawki i setki innych produktów. Już w pierwszych latach Discovery rozwijało wokół American Chopper ogromny biznes licencyjny.
W 2008 roku OCC przeniosło się do wielkiej siedziby wartej około 12 milionów dolarów.
W tym momencie określenie „warsztat motocyklowy” zaczynało być trochę za skromne.
Nowy budynek był jednak również ogromnym zobowiązaniem finansowym. Inwestycję w znacznej części sfinansowano kredytem, a jej otwarcie wyjątkowo pechowo zbiegło się z kryzysem finansowym z 2008 roku. Kilka lat później, w 2011 roku, OCC przekazało budynek kredytodawcy, żeby uniknąć egzekucji hipotecznej, i pozostało w nim już jako najemca.
Motocykle nadal były centrum całej historii, ale wokół nich działała marka medialna sprzedająca właściwie wszystko, co dało się ozdobić logo OCC.
I tu pojawia się dość niezwykłe sprzężenie zwrotne.
Rodzinny konflikt pomagał programowi.
Program pomagał OCC.
Rosnące OCC oznaczało więcej pieniędzy, więcej klientów, większe projekty, większe zobowiązania i większą presję.
A większa presja niekoniecznie pomagała relacji ojca z synem.
Nie da się uczciwie powiedzieć, że telewizja zniszczyła rodzinę Teutulów. Problemy istniały wcześniej.
Trudno jednak również uznać, że kamera nie miała na nic wpływu.
Mikey też nie był tylko tym śmiesznym bratem
W środku całego konfliktu był jeszcze Michael „Mikey” Teutul.
W programie pełnił trochę rolę zaworu bezpieczeństwa. Senior wrzeszczał, Junior się wściekał, a Mikey pojawiał się gdzieś obok z komentarzem, który przypominał, że nadal oglądamy telewizję rozrywkową.
Poza ekranem jego historia była bardziej skomplikowana. Sam zmagał się z problemem alkoholowym i trafił na leczenie. Próbował też w pewnym momencie mediować między ojcem i bratem.
Nie ma potrzeby robić z tego osobnej analizy rodzinnej. Wystarczy zauważyć, że telewizyjne role były znacznie prostsze niż ludzie, którzy je odgrywali.
Mikey był zabawnym bratem.
Ale był też kolejnym członkiem tej samej rodziny.
Czy więc „American Chopper” był ustawiony?
Najkrótsza odpowiedź brzmi: konflikt był prawdziwy, program był telewizją.
Te dwie rzeczy mogą istnieć jednocześnie.
Nie trzeba zakładać, że producenci pisali Teutulom dialogi albo kazali im udawać awantury. Wystarczy, że znaleźli rodzinę, w której konflikt już istniał, ustawili wokół niej kamery i szybko zrozumieli, że właśnie to chce oglądać publiczność.
Potem wybierali najbardziej atrakcyjne fragmenty, budowali z nich odcinki i przez lata wzmacniali obraz Seniora i Juniora jako dwóch ludzi, którzy są w stanie pokłócić się o wszystko, łącznie prawdopodobnie z właściwym sposobem odłożenia śrubokręta.
A z czasem telewizja przestała być wyłącznie obserwatorem.
Kontrakty, pieniądze, popularność i sama konieczność dalszego nagrywania zaczęły wpływać na życie bohaterów.
To chyba najciekawsza odpowiedź na pytanie, czy American Chopper pokazywał prawdę.
Pokazywał prawdziwy konflikt.
Tylko że z każdą kolejną serią coraz trudniej było oddzielić życie Teutulów od programu, który powstał po to, żeby to życie pokazywać.
Jak długo to właściwie trwało?
Regularny American Chopper ruszył w 2003 roku, ale historia programu nie skończyła się wraz z odejściem Juniora. Później powstało Senior vs. Junior, a po kilku latach przerwy Discovery jeszcze raz wskrzesiło serię w 2018 roku. Ostatni regularny sezon pokazano w 2019 roku, a w 2020 pojawił się jeszcze dwugodzinny specjal The Last Ride, w którym Senior i Junior wrócili do starego warsztatu i zbudowali wspólnie motocykl.
Czyli od pierwszych odcinków do ostatniego telewizyjnego powrotu minęło niemal dwadzieścia lat.
Co zostało po latach?
Paul Jr. prowadzi własną firmę Paul Jr. Designs. Nadal buduje motocykle na zamówienie, ale działalność dawno wyszła poza same choppery. Firma zajmuje się również projektowaniem samochodów, produktów, elementów wizualnych i projektami dla innych marek.
Paul Sr. pozostał związany z Orange County Choppers. OCC również nadal funkcjonuje jako marka motocyklowa i buduje customowe maszyny, ale jej dzisiejsze centrum na Florydzie jest czymś znacznie szerszym niż dawny warsztat. OCC Road House & Museum łączy muzeum motocykli, restaurację, sklep, koncerty i wydarzenia motoryzacyjne. Marka nadal żyje więc częściowo z motocykli, a częściowo z całego świata zbudowanego wokół nazwy OCC.
Mikey i Junior nadal pojawiają się razem publicznie i ich relacja wygląda normalnie.
Z Seniorem sprawa jest bardziej skomplikowana. Ojciec i syn po latach ponownie pojawiali się razem i realizowali wspólne projekty, ale Junior nie wrócił do OCC. Jeszcze w ostatnich latach mówił, że chciałby mieć z ojcem lepszą relację.
Nie ma więc klasycznego zakończenia, w którym wszyscy się przytulają, odpalają wspólnie choppera i jadą w stronę zachodzącego słońca.
Każdy poszedł swoją drogą.
I być może właśnie dlatego historia American Chopper po latach nadal działa. Program zaczął się od motocykli, ale przypadkiem uchwycił coś znacznie bardziej uniwersalnego: ojca i syna, którzy potrafili razem stworzyć ogromny sukces, choć jednocześnie mieli ogromny problem z funkcjonowaniem obok siebie.
Kamery tego konfliktu nie wymyśliły.
Po prostu znalazły dla niego największą możliwą widownię.
Źródła i dalsza lektura
- New York State Courts – dokumenty dotyczące sporu Paula Teutula Sr. i Paula Teutula Jr. o udziały w Orange County Choppers
- TVWeek – rozmowa z producentem Craigiem Piligianem o powstaniu American Chopper
- CNN, Larry King Live – rozmowa z rodziną Teutulów dotycząca między innymi przeszłości Paula Sr.
- Forbes – Craig Piligian o kulisach stworzenia programu i wyborze rodziny Teutulów
- Discovery – materiały dotyczące późniejszych sezonów American Chopper i specjalnego odcinka The Last Ride
- Oficjalne strony Paul Jr. Designs oraz OCC Road House & Museum
- The Paul Jr. Podcast – późniejsze wspomnienia Paula Jr. o programie, montażu i relacji z ojcem
